نخستین سکه های ایرانی با نام زریک در عهد هخامنشی در ایران رایج شدند. این سکه های طلایی که نمونه های بسیار نادر از آنها در موزه های خارج ایران نگهداری می شوند٬ اولین سکه های رایج در ایران باستان بودند.

مبدأ اولیه لغت آریایی

لغت آریا و آریایی، به مجموعه اقوام اولیه هند و اروپایی که قومی مجزا را در روسیه جنوبی تشکیل داده بودند، اطلاق می گردد. این مفهوم، نخستین بار توسط داریوش بزرگ به کار رفت که در نقش کتیبه بیستون موجود است. ویکیپدیا، داره المعارف بزرگ اینترنتی در بخشی از تعریف خود در مورد لغت "آریایی" (آری ین=Aryan) اینکونه بیان می دارد:

The word Ariya ("noble", "spiritual") is attested in the Inscriptions of Darius the Great and his son, Xerxes I. It is used both as a linguistic and a "racial" (spiritual) designation. Darius refers to these meanings in the Behistun inscription (DBiv.89), which is written in a language known as Airyan, Old Persian.

ترجمه این متن از این قرار است: لغت "آریا" (به معنی شریف، روحانی) در بیانهای داریوش بزرگ و پسرش، خشاریار اول، بکار رفته است. این مفهوم هم کاربرد زبان شناختی دارد و هم کاربرد قومیتی. داریوش در کتیبه بیستون به این مفاهیم اشاره می کند، که (این بیانها) به زبان ایرانی قدیمی [پهلوی] نگاشته شده اند. 

انعکاس فرهنگ و هنر ایران باستان در موزه بریتانیا

آیا می دانید بسیاری از مدارک هنری و فیزیکی ایران باستان در موزه های مهم دنیا نگهداری می گردد؟ برای مثال٬ موزه بریتانیا٬ حاوی بسیاری از این اشیاء با ارزش است. چنانچه مایل هستید به این موزه و غرفه ۵۲ آن که مخصوص اشیاء تزیینی ایران باستا ن است سری بزنید٬ می توانید به لینک زیر مراجعه نمایید.

‌Britishmuseum

بيستون؛ يادگاري عاشقانه

در غرب ايران زمين٬ بناي سنگي عظيمي به نام بيستون قرار دارد. تلفظ صحيح اين لغت را بايد به سكون س دانست كه برخي آنرا به اشتباه بي ستون (با ضمه س) تلفظ مي نمايند. اين لغت٬ لغتي بسيار قديمي به معناي بيشه زار و سرسبز است و لغتي تركيبي به معناي بدون ستون نيست. بيستون در زمان ساسانيان و به دستور برخي شاهان ساساني من جمله خسروپرويز حكاكي شده است. كوهي كه بيستون بر آن قرار دارد٬ همان كوهي است كه فرهاد معروف داستانهاي عاشقانه ايران٬ آنرا براي دستيابي به شيرين شاهزاده ارمني كند تا به او دست يابد. گويند كه خسروپرويز٬ سپاه بزرگي را براي حراست از قصر شيرين حتي بر فراز كوههاي بيستون قرار داد و بعد به فرهاد عاشق گفت حال اگر مي تواني به شيرين برس! فرهاد كه حتي بالاي كوهها را مالامال از سربازان تا بن دندان مسلح ساساني مي ديد٬ تصميم گرفت كوه را بشكافد تا به شيرين دست يابد. اين غار نيز امروزه با نام غار فرهاد در دل كوه موجود است.

چاپارخانه ها: مقدمه پستخانه های امروزی

در ایران باستان٬ به دستور داریوش بزرگ٬ چاپارخانه هایی ساخته شد تا پیغامهایی که بایستی به ساتراپهای مختلف می رفت و به دست حکام آنجا و یا سرداران لشکر می رسید٬ سریع تر و مطمئن تر برسد. در هر چاپارخانه٬ نقشه راههای مختلف بعلاوه اسبهای تازه نفس نگهداری می شد تا هر پیکی که از راه می رسید٬ بلافاصله با اسب تازه نفس تری به راه خود ادامه دهد. در این چاپارخانه ها حتی آب و آذوقه هم در خدمت این پیکهای سلطنتی قرار می گرفت.

تقویم ایران باستان

در ایران باستان از زمان هخامنشیان٬ تقویم دقیقی وجود داشت که بر اساس آن٬ سال کامل به ۳۶۵ روز تقسیم می شد و عاری از کسور و کبیسه بود. خیام نیشابوری٬ با استفاده از همین تقویم آریایی و به دستور ملکشاه سلجوقی٬ با استناد به مکتوبات و سنگ نوشته های موجود در آن زمان٬ تقویم شمسی (جلالی) را گردآوری کرد و آنرا به ملکشاه سلجوقی که تحت تأثیر فرهنگ و تمدن غنی ایران باستان قرار گرفته بود٬ تقدیم نمود. برای مشاهده برخی از مدارک تصویری در این خصوص٬ به ترتیب به لینکهای زیر مراجعه گردد:

http://www.jamejamshid.com/parseh.htm

http://www.jamejamshid.com/parseh2.htm

http://www.jamejamshid.com/parseh3.htm

http://www.jamejamshid.com/parseh4.htm

جایگاه فرش در زمان باستان

در ایران باستان٬ بافندگی جزو مشاغل اصلی پیشه وران و طبقه مردمان عادی بوده است. از قدیمی ترین فرشهای معروف و سلطنتی ایران باستان٬ می توان فرش معروف پازیریک را نام برد. این فرش در دربار چندین پادشاه ایران باستان مورد استفاده قرار داشته و هم اکنون در موزه نگهداری می گردد. برخی از قومیت شناسان٬ فرش را منحصر به برخی اقوام غیر ایرانی می دانند که این امر٬ با توجه به قرائن وسیع باستان شناسی در خصوص وجود فرش و زیر انداز در اقوام ایران باستان (که از لحاظ نحوه بافت و سایر مشخصات فنی شباهتی با دست بافته های سایر اقوام ندارد)٬ فرضیه ای  باطل به نظر می رسد.

فرهنگها از هم جدا نیستند

انسانهای سراسر دنیا همواره و در تمام تاریخ دارای فرهنگهای متفاوتی بوده اند. قطعا" این فرهنگهای نسبت به یکدیگر دارای نکات و اجزاء متفاوت و مختلف بوده اند که در فرهنگ مقابل وجود نداشته است. در صورت مجاورت فرهنگها به هر دلیل٬ از جمله مجاورت سرزمینها ممکن است عناصری از یک فرهنگ به فرهنگ دوم نفوذ کند و بالعکس. این تبادلات فرهنگی در تمامی اعصار و قرون وجود داشته و حتی در دوران باستان هم رایج بوده است. از جمله واضح ترین دلایل تبادلات فرهنگی در ایران باستان٬ مسأله خط در ایران باستان است. ایرانیان باستان در همگی اعصار٬ از خط اقوام بیگانه برای نگارش زبان خود استفاده می کرده اند. خط میخی هخامنشی٬ تغییر یافته و رشد یافته خط سومری است. خط اشکانی نیز دنباله ای از خط اقوام آشوری و سومری است. خط پهلوی زمان ساسانیان نیز مقتبس از خط آرامی است. خط ایرانیان بعد از اسلام نیز تغییر یافته و تعدیل شده خط عربی است. بنابراین٬ دیدگاههای انحرافی و افراطی از هرنوع٬ چه آنهایی که بخواهند فرهنگ آریایی و ایران باستان را مستقل و مطلقا" پاک بدانند و چه اقوام افراطی ای که بخواهند با مستندات تاریخی مبنی بر وجود عناصر فرهنگهای دیگر در فرهنگ اقوام آریایی٬ آنرا یک سره جعلی و به تعبیر خودشان ساخت «یهود» بدانند محکوم به غلط بودن مطلق است.

دلایل فروپاشی ساسانیان

۲- جنگهای متعدد ایران و روم

از جمله علل ضعف مفرط دستگاه حکومتی ساسانیان٬ جنگهاي متعددي بود كه در زمان شاهان متعدد ساساني با روم در گرفت. برخي از مورخان٬ علت اين جنگها را اختلاف ايران و روم بر سر مسأله ارمنستان دانسته اند. از آنجايي كه حتي پس از سقوط امپراتوري ساساني٬ ارمنيها تمايلي به جدايش از ايران و پيوستن به خاك روم را نشان ندادند٬ اين امر تا حدودي بعيد به نظر مي رسد. دليل ديگري كه براي شك به اين مسأله مي توان عنوان كرد اين است كه ساسانيان هرگز در گرفتن ماليات و مواجب از ساتراپهاي ارمني نشين خود متحمل زحمتي نشدند و حتي حاكماني كه براي اين ساتراپها (ايالتها) انتخاب كرده بودند٬ در ضعيفترين حالات حكومت ساساني هم سر به شورش بر نداشتند. جنگهاي ايران و روم بر اساس همان اصل تاريخي رخ داد كه جنگهاي بيشمار تاريخ باستان هر كشوري رخ داده است: ‹‹تمدنها با جنگ پايدار مي مانند نه با صلح››

در نتيجه اين جنگها سربازان بسيار زيادي كشته شدند٬ خسارتهاي فراواني به هر دو امپراتوري وارد آمد٬ بسياري از فرماندهان با تدبير از هر دو امپراتوري از ميان رفتند٬ ضررهاي مالي زيادي به بار آمد و احساس نا امني در نواحي مرزي به اوج خود رسيد. در اين شرايط بود كه اعراب مسلمان شبه جزيره عربستان با استفاده از نارضايتي مردم مرز نشين ايران (منجمله كردها كه بقاياي مادها بودند٬ اعراب باديه نشين كه بقاياي آشوريها و آراميها بودند و برخي اعراب مسيحي كه از ايران و حكومت آرياييها به هر دو علت دين و ناامني متنفر بودند) حمله خود را عليه مرزهاي ايران آغاز كردند و با وجودي كه خودشان هم باور نداشتند٬ امپراتوري چندين و چند ساله ايران را با همه عظمتش براي هميشه سر نگون كردند و ديگر هرگز اين امپراتوري احياء نشد.

دلایل فروپاشی ساسانیان

در مطالب قبلی ذکر شد که آپارتاید اجباری و جنگهای متعدد ایران و روم، در کنار تفرقه های دینی بعلاوه ظلمهای اقتصادی متعدد در کشور، زمینه ساز سقوط ساسانیان را فراهم آورد. آپارتاید اجباری، بنابر تحریفاتی که موبدان درباری در خصوص نژادبندیهای بشری به وجود آورده بودند، در زمان اواسط ساسانیان شکل گرفت و در زمان خسروپرویز و انوشیروان به اوج خود رسید. در این نوع طبقه بندی، افراد مملکت ایران به سه دسته تقسیم می شدند:

۱- شاه، درباریان، فرماندهان بزرگ جنگی و کلا" اشراف زادگان

۲- دبیران دربار، موبدان، روحانیون رده پایینتر

۳- مردم عادی

بنابر آنچه کریستین سن در مورد ایران زمان ساسانی از روی قرائن موجود در تاریخ ایران (که مدارک مکتوب کمی از زرتشتیان آن زمان در دست است) و تحقیقات واسعه خود برروی متون اروپایی معاصر با ساسانیان در روم، اظهار می دارد، تنها دو طبقه اول اجتماعی ایران می توانستند با سواد شوند و حق تحصیل علم و نیز انتخاب آزادانه شغل داشتند و سایر اقشار مملکت، باید بی سواد می ماندند و در این طبقه، پسر می بایست حتما" شغل پدر را دنبال می کرد. آنچه قرائن جمعیت شناسی تاریخی نشان می دهد، طبقه سوم یا همان مردم عادی و پیشه وران، ۹۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می دادند. با در نظر گرفتن اینکه ۹۰ درصد جامعه آن روز ایران، بیسواد و به شدت مذهبی بوده اند، می توان به اوج فقر فرهنگی ایران زمان ساسانیان پی برد. یکی از دلایلی که بعد از اسلام، دانشمندانی چون فارابی و ابن سینا در ایران ظهور کردند، سقوط ساسانیان به دست اعراب، ازمیان رفتن اقتدار دین زرتشتی تحریف یافته آن زمان به دست اعراب مسلمان و به تبع آن، از میان رفتن آپارتاید طبقاتی ساسانیان است.